Bu proje kapsamında, KOBİ’lerin teknoloji kullanımı ve farkındalıkları konusunda durum tespiti yapan bir araştırma gerçekleştirdik. Türkiye’nin ilk KOBİ bilişim araştırması olan Gelecek İçin Bilişim KOBİ e-Dönüşüm Araştırması, KOBİ’lerin bilişim teknolojilerine bakışıyla ilgili çarpıcı bulguları ortaya koydu.

Araştırmaya göre; Türkiye’de KOBİ’ler bilişim teknolojilerini, şirketleri için önemli olan araçlar arasında en son sıraya koyuyor. Ayrıca her 3 KOBİ’den birinin teknolojiyi nasıl kullanacağı konusunda bilgisi bulunmadığını, 4 KOBİ’den sadece 1’inin web sitesinin olduğunu ve yarıdan fazlasının da e-posta kullanmadığı gibi düşündürücü bilgileri de ortaya koyuyor.

Bu tablo gerçekten düşündürücü. İşte tam da bu nedenle TÜBİSAD, Gelecek İçin Bilişim KOBİ e-Dönüşüm Projesi ile KOBİ’lerin teknolojiye bakışını değiştirmeyi hedefliyor; hem kamuda hem de ülke kamuoyunda farkındalık yaratmaya çalışıyor. Proje bu yönde atılmış belki küçük bir adım ancak bugün Türkiye’nin büyüme, istihdam sorunlarıyla yüz yüze olduğunu düşünürsek; KOBİ’lerin e-dönüşümü sağlamaları kritik önem taşıyor.

Mart ayında açıklanan Türkiye’nin ithalat rakamlarında, ara malı ve sermaye malı ithali neredeyse ithalatın yüzde 40’lık bölümünü oluşturuyor. Türkiye bu malları işleyip ihracata dönüştürüyor. Dolayısıyla yarattığı katma değer bir türlü yükselmiyor. Oysa ithal edilen bu ara malların büyük bölümünün tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye’de de KOBİ’ler tarafından üretilmesi gerekiyor.

Araştırmanın kapsamı
Türkiye’nin bu ilk KOBİ e-Dönüşüm araştırmasının kapsamı hakkında bilgi vermek gerekirse; Türkiye çapında 25 ilde, 1 ila 49 çalışana sahip KOBİ’lerde, toplam 1645 yönetici ile yapılan görüşmelerle gerçekleştirildi. Araştırma yukarıda değindiğim gibi, KOBİ’lerin teknoloji kullanımları ve teknolojiye bakış açılarıyla ilgili çarpıcı bilgileri ortaya koydu. Üretim, ticaret, ulaştırma ve diğer olmak üzere 4 farklı sektörde KOBİ yöneticilerinin görüşlerinin alındığı araştırmada, şimdiye kadar KOBİ’ler için söylenen, ancak rakamsal olarak ortaya koyulamayan birçok önemli sonuç ortaya çıktı.

TÜBİSAD KOBİ e-Dönüşüm araştırmasına göre, yöneticilerin yarıdan fazlası işletmelerini başarıya taşıyacak en önemli unsurun, finans gücü olduğunu düşünürken; teknoloji, %8 ile, insan kaynağı, marka ve ürün değerinden sonra en son sırada yer alıyor.
Türkiye’de, KOBİ yöneticilerinin teknolojik altyapıyı, kurumlarının başarısı için önemli olan maddeler arasında en son sıraya yerleştiriyor olması; KOBİ’lerin verimliliğinin ve ekonomiye kattıkları değerin neden düşük olduğunu da gözler önüne seriyor.
Araştırma kapsamında işlerini yürütürken teknolojiye ne kadar ihtiyaç duydukları sorulan KOBİ yöneticilerinin yüzde 37’si düzenli ihtiyaç duyduğunu, yüzde 63’ü ise düzenli ihtiyaç duymadığını ifade ediyor. Teknolojiye ihtiyaç duyduğunu söyleyen her üç yöneticiden biri de, ihtiyaç duymasına rağmen teknolojiyi nasıl kullanacağını bilmediğini söylüyor. KOBİ’lerin bilişim teknolojileri kullanımıyla ilgili görüşlerine bakıldığında her üç KOBİ yöneticisinden ikisinin “verimlilik sağlar” görüşünde olduğu görülüyor. Ancak araştırma bu görüşün eyleme yansımadığını ortaya koyuyor.

Tablonun böyle olmasında Bilişim Sektörü olarak bizler de bugüne kadar KOBİ’leri geliştirecek teknolojik gelişmeleri takip etmedik, onları anlamaya gayret göstermedik, saha ziyareti yapmadan sipariş noktası gibi sadece satış odaklı hizmet verdik. Kısaca, sektör olarak verimliliğin en azından KOBİ’lerin vizyonu içinde yer almasını sağlamış olmakla beraber bunu gerçekleştirme adımlarını atmada hala KOBİ’lerde yeterli motivasyonu oluşturabilmiş değiliz.

Bu noktada, KOBİ e-Dönüşüm Araştırması, KOBİ’lerin kendilerine sunulan desteklerden son derece az yararlandıklarını da ortaya koyuyor. Araştırma kapsamında görüşülen işletmelerin yüzde 90’ı KOSGEB ve Avrupa Birliği gibi kurumların sağladığı desteklerden yararlanmadıklarını belirtiyorlar. Desteklerden yararlanmama nedenlerine bakıldığında; KOBİ’lerin yarısı desteğe ihtiyacı olmadığını düşünüyor. Yüzde 28’inin desteklerden hiç haberi bulunmazken, yüzde 18’i ise formalitelerin fazla olduğunu, destek almanın zor ve uzun bir süreç gerektirdiğini ifade ediyor.

Burada gerçekten ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Hükümet, politikalarında KOSGEB gibi çeşitli kurumlar ve araçlar vasıtasıyla KOBİ’lere kaynak aktarmaya çalışıyor. Ancak ayrılan bu kaynaklar bile, KOBİ’lere ulaşmıyor. Bu noktada KOBİ’lerin, destekler konusundaki yetersiz bilgileri ve sistemin kolay faydalanılabilir olmaması ön plana çıkıyor.

Mart ayında gerçekleşen 6. KOBİ Zirvesi’nin sonuç bildirgesinde de şöyle ifade ediliyor: “KOBİ’lerin güç kazanmalarının yolu, kalite süreçlerine uyum sağlamaktan, hızlı ve düşük maliyetle üretim yapmaktan geçiyor. “Bilişim dışı” bir ekonomiyi düşünmek bile bugün imkansız hale gelmiş durumda. KOBİ’lerimizin kalıcı büyümeyi, verimliliği yakalayabilmesi, ürün ve hizmetlerini daha geniş kitlelere ulaştırabilmeleri için e-dönüşüm, iletişim ve mobil teknolojilerinden yararlanma sürecini tamamlaması gerekiyor.”

Gerek araştırma sonuçları gerekse 6.KOBİ Zirvesi Sonuç Bildirgesi KOBİ’lerin teknoloji kullanımıyla ilgili yaptığımız tespitlerimizi haklı çıkarıyor. Doğru bir kararla yola çıktığımızı gördüğümüz ve bu sonuçlar ışığında daha da şekillendireceğimiz Gelecek İçin Bilişim KOBİ e-Dönüşüm Projesi ile 3 yılın sonunda KOBİ’lerin ve kendileri de birer KOBİ olan bilişim bayilerinin gelişimine katkıda bulunacağımıza yürekten inanıyor, bu hedef doğrultusunda çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Yapılacak şey; gerek sektör, gerek kamu olarak tüm gücümüzle KOBİ’lerin bilişim konusundaki farkındalıklarını ve yetkinliklerini yükselterek, vizyonlarını değiştirmeye çalışmak olmalı. Çünkü KOBİ’lerde e-dönüşümü gerçekleştirmek sadece sektörün değil, Türkiye’nin meselesidir.

Hepinize saygılarımı sunuyor, iyi bir ay geçirmenizi diliyorum.

Turgut Gürsoy
Yönetim Kurulu Başkanı
TÜBİSAD